2-6- منابع دانش…………………………………………………………………………………………………………………27
2-7- تفاوت مدیریت داده،مدیریت اطلاعات و مدیریت دانش…………………………………………………..27
2-8- تعریف مدیریت دانش………………………………………………………………………………………………….28
2-9- کاربرد مدیریت دانش…………………………………………………………………………………………………..30
2-10- اصول مدیریت دانش…………………………………………………………………………………………………31
2-11- روش های دانش آفرینی در سازمان…………………………………………………………………………….33
2-12- مزایای مدیریت دانش…………………………………………………………………………………………………34
2-13- چرخه دانش………………………………………………………………………………………………………………35
2-14- مقتضیات،زیر ساخت ها و عوامل موفقیت مدیریت دانش………………………………………………..38
2-15- معیارها و زیر معیارهای بررسی شده در تحقیقات پیشین………………………………………………….38
2-15-1- تحقیقات داخلی……………………………………………………………………………………………………..39
2-15-2- تحقیقات خارجی……………………………………………………………………………………………………40
2-16- معیارها و زیر معیارهای مورد بررسی این تحقیق……………………………………………………………..41
2-17- تحقیقات پیشین در زمینه اولویت بندی معیار ها و زیر معیارها………………………………………….51
2-18- انتخاب روش اولویت بندی زیر معیارها…………………………………………………………………………52
2-18-1-تصمیم گیری چند معیاره…………………………………………………………………………………………..52
2-18-2- فرایند تحلیل سلسله مراتبی(AHP) ………………………………………………. ………………………58
2-18-3- روش ویکور………………………………………………………………………….. …………………………….58
2-18-4- دلایل به‌کارگیری روش ویکور در این تحقیق……………………………………………………………..59
2-19- جمع بندی و نتیجه گیری …………………………………………………………………………………………..61
فصل سوم: روش اجرای تحقیق
3-1-مقدمه…………………………………………………………………………………………………………………………..64
3-2- جامعه آماری……………………………………………………………………………………………………………….64
3-3- حجم نمونه…………………………………………………………………………………………………………………65
3-4- مراحل و روش محاسبات تحقیق………………………………………………………………….. ………………65
3-4-1- روش بررسی وضع موجود مقتضیات مدیریت دانش…………………………………….. …………..67
3-4-2- اولویت بندی زیرمعیار ها………………………………………………………………………………………..71
فصل چهارم: تجزیه و تحلیل داده ها
4-1- مقدمه………………………………………………………………………………………………………………………82
4-2- تجزیه و تحلیل داده های مرحله ارزیابی مقتضیات وجودی سازمان ………………………………..83
4-2-1- محاسبه روایی و پایایی…………………………………………………………………………………………..83
4-2-2- بررسی نرمال بودن متغیرها……………………………………………………………………………………..94
4-2-3- انتخاب آزمون آماری…………………………………………………………………………………………….95
4-2-4- تحلیل های آماری مربوط به فرضیه اول………………………………………………………………….97
4-2-5- تحلیل های آماری مربوط به فرضیه دوم…………………………………………………………………101
4-2-6- تحلیل های آماری مربوط به فرضیه سوم………………………………………………………………..104
4-2-7- تحلیل های آماری مربوط به فرضیه چهارم……………………………………………………………..109
4-2-8- تحلیل های آماری مربوط به فرضیه پنجم……………………………………………………………….112
4-2-9- نتایج تجزیه و تحلیل داده های مرحله ارزیابی مقتضیات وجودی سازمان…………………..116
4-3- تجزیه و تحلیل داده های مرحله اولویت بندی زیر معیار ها ………………………………………..117
4-3-1- تعیین ماتریس وزن شاخص ها…………………………………………………………………………….117
4-3-2- بررسی سازگاری منطقی قضاوت ها…………………………………………………………………….122
4-3-3- اولویت بندی زیر معیارها با استفاده از روش ویکور………………………………………………125
4-4- نتایج……………………………………………………………………………………………………………………143
فصل پنجم: نتیجه گیری و پیشنهادات
5-1- مقدمه………………………………………………………………………………………………………………….145
5-2- نتایج حاصل از فرضیات………………………………………………………………………………………..145
5-3- نتایج حاصل از اولویت بندی…………………………………………………………………………………148
5-4- تحلیل نتایج و روش پیشنهادی برای بهبود هر کدام از معیارها ………………………………….151
5-5- پیشنهاد برای تحقیقات آتی…………………………………………………………………………………….153
منابع و مآخذ………………………………………………………………………………………………………………..154
فهرست جداول

در این سایت فقط تکه هایی از این مطلب با شماره بندی انتهای صفحه درج می شود که ممکن است هنگام انتقال از فایل ورد به داخل سایت کلمات به هم بریزد یا شکل ها درج نشود

شما می توانید تکه های دیگری از این مطلب را با جستجو در همین سایت بخوانید

ولی برای دانلود فایل اصلی با فرمت ورد حاوی تمامی قسمت ها با منابع کامل

اینجا کلیک کنید

جدول2-1- نخستین تلاشها در راستای مدیریت دانش………………………………………………………….17
جدول2-2- خصوصیات داده،اطلاعات و دانش………………………………………………………………….22
جدول2-3- مزایای کمی و کیفی مدیریت دانش…………………………………………………………………35
جدول2-4- چرخه های مدیریت دانش از دیدگاه های مختلف……………………………………………..37
جدول2-5- معیارهای های بررسی شده مدیریت دانش در تحقیقات صورت گرفته………………….49
جدول3-1- CVI برای کل و معیار های پرسشنامه…………………………………………………………….69
جدول3-2- آلفای کرونباخ برای کل و معیار های پرسشنامه…………………………………………………70
جدول3-3- طیف قبول و رد فرضیات……………………………………………………………………………….71
جدول3-4- ارزش گذاری شاخص‌ها نسبت به هم…………………………………………………………….73
جدول3-5- متوسط شاخص سازگاری تصادفی…………………………………………………………………..75
جدول3-6- ارزش گذاری زیرمعیارها بر اساس شاخص ها نسبت به هم………………………………..76
جدول4-1 محاسبهCVR و میانگین عددی قضاوت ها ی پرسشنامه عمومی…………………………86
4-2- محاسبهCVR و میانگین عددی قضاوت ها ی پرسشنامه تخصصی………………………………91
جدول4-3- CVI برای کل و معیار های پرسشنامه……………………………………………………………..93
جدول4-4- آلفای کرونباخ برای کل و معیار های پرسشنامه………………………………………………….94
جدول4-5- نتایج بررسی نرمال بودن متغیرها (آزمون KS) …………………………………………………95
جدول4-6- طیف قبول و رد فرضیات……………………………………………………………………………….96
جدول4-7- آمار توصیفی ظرفیت افراد و فرهنگ سازمان……………………………………………………..97
جدول4-8- آزمون t-test در حالت دو دامنه برای فرضیه اول…………………………………………….98
جدول4-9- آزمون t-test در حالت یک دامنه برای فرضیه اول……………………………………………99
جدول4-10- آزمون فریدمن…………………………………………………………………………………………….100
جدول4-11- میانگین رتبه ها…………………………………………………………………………………………. 100
جدول4-12- آمار توصیفی ظرفیت چارچوب سازمانی………………………………………………………101
جدول4-13- آزمون t استیودنت در حالت دو دامنه…………………………………………………………..102
جدول4-14- آزمون t-test در حالت یک دامنه……………………………………………………………….103
جدول4-15- آزمون فریدمن………………………………………………………………………………………….104
جدول4-16- میانگین رتبه ها……………………………………………………………………………………… 104
جدول4-17- آمار توصیفی ظرفیت مدیریت دانش…………………………………………………………..106
جدول4-18- آزمون t استیودنت…………………………………………………………………………………..106
جدول4-19- آزمون t-test در حالت یک دامنه……………………………………………………………..107
جدول4-20- آزمون فریدمن………………………………………………………………………………………..107
جدول4-21- میانگین رتبه ها…………………………………………………………………………………….. 108
جدول4-22- آمار توصیفی ظرفیت مدیریت دانش………………………………………………………….109
جدول4-23- آزمون t استیودنت…………………………………………………………………………………..110
جدول4-24- آزمون t-test در حالت یک دامنه……………………………………………………………..110
جدول4-25- آزمون فریدمن……………………………………………………………………………………….111
جدول4-26- میانگین رتبه ها……………………………………………………………………………………. 111
جدول4-27- آمار توصیفی ظرفیت فناوری…………………………………………………………………..113
جدول4-28- آزمون t استیودنت………………………………………………………………………………….113
جدول4-29- آزمون t-test در حالت یک دامنه…………………………………………………………….114
جدول4-30- آزمون فریدمن……………………………………………………………………………………….114
جدول4-31- میانگین رتبه ها……………………………………………………………………………………. 115
جدول4-32- نتایج نهایی مرحله ارزیابی مقتضیات وجودی سازمان…………………………………116
جدول4-33- مقایسات زوجی معیارها…………………………………………………………………………118
جدول4-34- مقایسات زوجی شاخص ها پس از محاسبه میانگین هندسی……………………….119
جدول4-35- محاسبه جمع ستون ها……………………………………………………………………………120
جدول4-36- نرمالایز کردن وزن ها……………………………………………………………………………..121
جدول4-37- متوسط سطری جدول مقایسات زوجی……………………………………………………..121
جدول4-38- متوسط سطری جدول مقایسات زوجی……………………………………………………122
جدول4-39- محاسبه ماتریس بردار مجموع وزنی…………………………………………………………123
جدول4-40- ماتریس اولیه نظرات متخصصان…………………………………………………………….. 126
جدول4-41- محاسبه میانگین هندسی نظرات و تشکیل ماتریس تصمیم گیری………………….128
جدول4-42- نرمال سازی ماتریس تصمیم گیری…………………………………………………………..130
جدول4-43- ماتریس وزن معیارها …………………………………………………………………………….132
جدول4-44- تعیین بهترین و بدترین مقدار از میان مقادیر موجود برای هر شاخص…………133
جدول4-45- مربوط به محاسبه مقادیر S و R ……………………………………………………… 135
جدول4-46- مقادیر S و R ………………………………………………………………………………. 136
جدول4-47- محاسبه مقدار Q و مشخص کردن شماره اولویت ها……………………………. 138
جدول4-48- ترتیب اولویت بر اساسS،RوQ ………………………………………………………..140
جدول4-49- اولویت بندی نهایی زیرمعیارها بر اساسS، Rو Q ………………………………..142
جدول5-1- وضع موجود و ترتیب اولویت زیر معیارها……………………………………………….. 149
فهرست اشکال و نمودارها
شکل 2-1- روابط داده، دانش و اطلاعات…………………………………………………………………..18
شکل2-2- معیارهای اصلی مورد بررسی در تحقیق……………………………………………………..42
شکل2-3- مدل های MADM با توجه به طبقه بندی جبرانی و غیرجبرانی………………….55
شکل 2-4- انواع روش های MADMاز نظر کاربرد………………………………………………….57
شکل2-5- مدل مفهومی تحقیق…………………………………………………………………………………62
شکل3-1- روند عملیاتی تحقیق………………………………………………………………………………..66
شکل4-1- رتبه بندی زیر معیارهای ظرفیت افراد و فرهنگ سازمان……………………………… 100
شکل4-2- رتبه بندی زیر معیارهای ظرفیت چارچوب سازمانی…………………………………..105
شکل4-3- رتبه بندی زیر معیارهای ظرفیت مدیریت تغییر………………………………………….108
شکل4-4- رتبه بندی زیر معیارهای ظرفیت مدیریت دانش…………………………………………112
شکل4-5- رتبه بندی زیر معیارهای ظرفیت فناوری……………………………………………………115
چکیده
ارزیابی مقتضیات جهت استقرار مدیریت دانش، اولین گام در استقرار مدیریت دانش است که کلیه سازمان ها ملزم به انجام آن در این مسیر هستند، زیرا اگر مقتضیات، زیرساخت ها و پیش نیازهای مناسب و لازم برای استفاده از چنین فرآیندی فراهم نباشد حاصلی به جزء اتلاف منابع انسانی، وقت و منابع مالی نخواهد داشت. در این تحقیق به بررسی مقتضیات وجودی سازمان جهت استقرار مدیریت دانش در سازمان صنایع دریایی- گروه شناورهای اثرسطحی پرداخته شده است.
این تحقیق از نوع توصیفی اکتشافی می باشد. در مرحله اول با توجه به مطالعات پیشین انجام شده، مقتضیات مدیریت دانش شناسایی و بومی سازی شدند. در مرحله دوم، وضعیت مقتضیات وجودی سازمان در قالب پنج معیار، 21زیر معیار و 48 گزاره از طریق پرسشنامه مورد بررسی قرار گرفت. داده های حاصل از پرسش نامه این مرحله، از طریق نرم افزار SPSS16 مورد تجزیه و تحلیل آماری قرار گرفت. د ر مرحله سوم، زیر معیارها بر اساس میزان اهمیت و کاربرد آن ها در مراحل مختلف چرخه دانش، با استفاده از روش ویکور که از روش های تصمیم گیری چند معیاره است، اولویت بندی گردیدند.
در بررسی وضعیت مقتضیات وجودی مدیریت دانش، سازمان در سه معیار ظرفیت چارچوب سازمان، ظرفیت مدیریت دانش و ظرفیت فناوری، وضعیت مناسبی داشت و در دو معیار ظرفیت افراد و فرهنگ سازمان و ظرفیت مدیریت تغییر در وضعیت مناسبی قرار نداشت. در اولویت بندی زیرمعیارها، حمایت و تعهد مدیریت، مشارکت کارکنان و آموزش به ترتیب بیشترین اهمیت را به خود اختصاص دادند.
نتایج حاصل از این پژوهش می تواند مورد استفاده سازمان های صنعتی و نظامی، خصوصاٌ سازمان صنایع دریایی-گروه شناورهای اثر سطحی جهت پیاده سازی مدیریت دانش، قرار گیرد.
واژگان کلیدی: مدیریت دانش، ارزیابی مقتضیات، اولویت بندی، گروه شناورهای اثرسطحی.
فصل اول:
کلیات تحقیق
1-1- مقدمه
در عصر امروز،‌ دانش موجود درسازمان ها ازمهمترین دارایی های آنها محسوب می شود و توانسته است خود را به عنوان یکی از اثربخش ترین وچالش برانگیزترین موضوعات مدیریتی معرفی نماید.
مدیریت دانش شیوه جدیدی برای تفکر در مورد سازمان و تسهیم منابع فکری و خلاقانه سازمان است و به تلاش هایی اشاره دارد که به صورت سیستماتیک برای یافتن، ساماندهی و قابل دسترس نمودن سرمایه های فکری سازمان و تقویت فرهنگ یادگیری مستمر و تسهیم دانش در سازمان صورت می گیرد(ال دفت، 1377).
مقتضیات مدیریت دانش می تواند به عنوان عواملی تعریف شود که اگر به طور مناسبی لحاظ گردند منجر به اطمینان یافتن سازمان به دستیابی به یک مزیت رقابتی و موفقیت اجرای یک رویکرد گردند(محمدی، 1387) (روکارت، 1979).
داونپورت و پرابست1 با انجام مطالعه موردی و بررسی شرکت های بزرگی مانند آمازون دات کام، لیستی از عوامل کلیدی موفقیت را برای پیاده سازی مدیریت دانش ارائه کرده اند که عبارتند از: رهبری، اندازه گیری عملکرد، خط مشی سازمانی، کسب و اشتراک دانش، ساختار سیستم های اطلاعاتی، الگوبرداری و آموزش(داونپورت و پرابست، 2002).
انصاری و نوروز نژاد2(2013) در راستای اولویت بندی شاخص های مدیریت دانش، در تحقیقی که در سازمان اوراق بهادار انجام دادند، با استفاده از روشTOPSISتاپسیس، 26زیر معیار را بر اساس شش معیار اصلی خلق دانش،اکتساب دانش، یادگیری سازمانی،به اشتراک گذاشتن دانش، بهره برداری از دانش و ذخیره سازی دانش مورد بررسی قرار دادند. این معیارهای اصلی دربرگیرنده شاخص ها و اهداف سازمان هستند که در راستای آن ها، مدیریت دانش پیاده سازی می شود. در این تحقیق زیر معیارهایی مانند کار تیمی، تداوم یادگیری و استفاده از افرادی که برای دانش سازمانی ارزش قائل هستند، بالاترین اولویت را به دست آوردند و راه حل های قدیمی بازیابی اطلاعات،اجرای ایده های جدید و آشنایی کارکنان با اینترنت، کمترین اولویت را به دست آوردند(انصاری و نوروزنژاد، 2013، 433-426).
محقر و همکاران(1391) در تحقیق خود در شرکت مکو یازده عامل را به عنوان عوامل موفقیت مدیریت دانش شناسایی و سپس به رتبه بندی این عوامل بر اساس روش گسترش عملکرد کیفیت فازی پرداخته اند. مدیریت منابع انسانی،حمایت و رهبری مدیریت و زیرساخت سازمانی بالاترین اولویت ها را به دست آورده اند(محقر و همکاران، 1391).
سعیدی3 و همکاران(2012)عوامل موثر در پیاده سازی مدیریت دانش را در قالب 33 زیر معیار، بر اساس چهار شاخص اصلی جنبه استراتژیک، جنبه سازمانی، جنبه زیرساخت ها، جنبه اجتماعی و فرهنگی و جنبه سرمایه اجتماعی در شرکت بهنوش، با استفاده از تکنیک تاپسیس فازی رتبه بندی کرده است. در این تحقیق چشم انداز استراتژیک، تعهد مدیریت و دسترسی به دانش بالاترین رتبه ها را به دست آوردند. هدف اصلی پیاده سازی مدیریت دانش در شرکت بهنوش، بهبود اوضاع شرکت، در پنج شاخص فوق بااستفاده از 33زیرمعیار است(سعیدی و همکاران، 2012، 1341-1335).
در پژوهش حاضر در ابتدا بر اساس مطالعات پیشین، زیر معیارهایی برای سنجش مقتضیات و وضعیت زیرساخت های موجود برای پیاده سازی مدیریت دانش تعریف می گردد و این زیر معیارها در قالب پنج معیار ظرفیت افراد و فرهنگ سازمان، ظرفیت چارچوب سازمان، ظرفیت مدیریت دانش، ظرفیت مدیریت تغییر و ظرفیت فناوری قرار می گیرند و بر اساس آن ها به بررسی وضعیت مقتضیات مدیریت دانش پرداخته خواهد شد. در ادامه زیر معیارهای سنجیده شده ، بر اساس میزان اهمیت و کاربرد آن ها در چرخه دانش اولویت بندی می شوند.
1-2- بیان مسأله
در سال های اخیر مدیریت دانش به یک موضوع مهم و حیاتی تبدیل شده است. بحران دانش از آن جا شروع شد که بشر به عنوان موجود اجتماعی، نیازمند شد تا دانش را بین اجزای سازنده آن مدیریت نماید.
جوامع علمی، تجاری، صنعتی و … همه بر این باورند که سازمان ها با قدرت دانش می توانند برتری های بلند مدت خود را در عرصه های رقابتی حفظ کنند. مفهوم اساسی استقرار مدیریت دانش در سازمان ها بر ایجاد و راه اندازی تدریجی چرخه دانش با توجه به ویژگی ها و نیازمندی های خاص هر سازمان استوار است. در این راستا ضروری ترین و اساسی ترین گام، ایجاد یک تصویر روشن و دست یافتنی از مجموعه اقدامات لازم و ضروری در زمینه مدیریت دانش و تعیین جایگاه و میزان کاربرد هر کدام از عوامل موثر و حمایتی در مراحل مختلف چرخه مدیریت دانش می باشد(جهانیان و بالی لاشک، 21،1389).
بدیهی است اولین گام در جهت استقرار مدیریت دانش نیاز به شناسایی و ایجاد مقتضیات و زیرساخت های اولیه آن است. به عبارتی دیگر الگوی ارزیابی مقتضیات، دربردارنده مجموعه ای از روش ها، معیارها و شاخص های ارزیابی مقتضیات مدیریت دانش است که به عنوان پیش نیازهای ضروری استقرار مدیریت دانش در حوزه های مختلف ایجاد می شوند(جهانیان و بالی لاشک، 30،1389). از آن جایی که گروه شناور های جذب اثر سطحی قصد استقرار مدیریت دانش را دارد طبیعتا لازم است پس از تعیین نقشه راه جامع استقرار، شناسایی مقتضیات و پیش نیازهای موجود سازمان، مورد توجه قرار گیرد.
1-3- اهمیت و ضرورت انجام تحقیق
مدیریت دانش از عوامل حیاتی و کلیدی موفقیت سازمان هاست. دانشمندان در تحقیقات خود یافته اند که مدیریت دانش برخلاف مدیریت های دیگر زودگذر نیست بلکه اثرات ماندگاری دارد. شرایط و فضای رقابتی سازمان ها بیش از پیش پیچیده و به سرعت در حال تغییر است، به گونه ای که سرعت تغییر در بیشتر سازمان ها به مراتب بیشتر از توان پاسخگویی و تطبیق آن هاست. تغییرات مستمر دانش نیز وضعیت عدم تعادل جدیدی را برای سازمان ها به وجود آورده است. در این میان تنها سازمان هایی می توانند به حیات خود ادامه دهند که بتوانند مزیت رقابتی خود را حفظ نمایند. به نظر اندیشمندان این عرصه حفظ مزیت رقابتی و بقاء سازمان به کمک مدیریت دانش امکان پذیر است، به نحوی که بتوان به طور مستمر به خلق دانش های نو در سازمان پرداخت(عباسی، 3،1388).
اجرای اثر بخش مدیریت دانش مستلزم توجه به زیرساخت ها یا عوامل کلیدی است که نقش کاتالیزور دارند و موجب تسهیل و توانمندی آن می گردند. بنابراین سازمان ها هنگام طراحی و اجرای مدیریت دانش، بایستی از زیرساخت های مورد نیاز آن اطمینان حاصل کنند (راستوگی، 2000، 45).ارزیابی مقتضیات استقرار مدیریت دانش اولین گام در استقرار مدیریت دانش است که کلیه سازمان ها ملزم به انجام آن در این مسیر هستند، زیرا اگر مقتضیات و پیش نیازهای لازم برای استفاده از چنین فرآیندی فراهم نباشد حاصلی به جزء اتلاف منابع انسانی، وقت و منابع مالی نخواهد داشت، پس سازمان ها قبل از هر اقدامی، باید از وجود مقتضیات و پیش نیازهای سازمان خود در ارتباط با استقرار، اطمینان حاصل نمایند تا در صورت مطلوب نبودن آن ها، نسبت به بهبود آن ها اقدام و پس از حصول اطمینان از مطلوب شدن آن ها ، به استقرار و پیاده سازی مدیریت دانش بپردازند.
سازمان می بایست جهت برنامه ریزی صحیح، از میزان اهمیت و کاربرد هر کدام از این مقتضیات و پیش نیازها در مراحل چرخه دانش آگاه باشد.
1-4- اهداف تحقیق
هدف اصلی
* بررسی وضعیت موجود سازمان جهت استقرار مدیریت دانش
اهداف فرعی
* شناسایی پیش نیازهای ضروری سازمان جهت استقرار مدیریت دانش
* اولویت بندی مقتضیات مورد نیاز در مسیر استقرار مدیریت دانش
* شناسایی نقاط قوت وضعف کلیدی برای استقرار مدیریت دانش
1-5- سوالات تحقیق
* سوال اول
ظرفیت مقتضیات افراد و فرهنگ سازمان، در صنایع مربوطه، برای استقرار مدیریت دانش چگونه است؟
* سوال دوم
ظرفیت مقتضیات چارچوب سازمانی، در صنایع مربوطه، برای استقرار مدیریت دانش چگونه است؟
* سوال سوم
ظرفیت مقتضیات مدیریت تغییر، در صنایع مربوطه، برای استقرار مدیریت دانش چگونه است؟
* سوال چهارم
ظرفیت مقتضیات مدیریت دانش، در صنایع مربوطه، برای استقرار مدیریت دانش چگونه است؟
* سوال پنجم
ظرفیت مقتضیات فناوری، در صنایع مربوطه، برای استقرار مدیریت دانش چگونه است؟
* سوال ششم
اولویت معیارها و زیر معیارهای بررسی شده مقتضیات سازمان بر اساس میزان اهمیت و کارآیی آن ها در مراحل چرخه دانش چگونه است؟
1-6- فرضیه‏های تحقیق
در این تحقیق فرضیه های اول تا پنجم جواب گوی سوالات اول تا پنجم است و برای سوال ششم، با توجه به ماهیت آن، فرضیه ای تعیین نشده است.
* فرضیه اول
ظرفیت مقتضیات افراد و فرهنگ، در سازمان صنایع دریایی-گروه شناورهای اثر سطحی، برای استقرار مدیریت دانش مناسب است.
* فرضیه دوم
ظرفیت مقتضیات چارچوب سازمانی، در سازمان صنایع دریایی-گروه شناورهای اثر سطحی، برای استقرار مدیریت دانش مناسب است.
* فرضیه سوم
ظرفیت مقتضیات مدیریت تغییر، در سازمان صنایع دریایی-گروه شناورهای اثر سطحی، برای استقرار مدیریت دانش مناسب است.
* فرضیه چهارم
ظرفیت مقتضیات مدیریت دانش، در سازمان صنایع دریایی-گروه شناورهای اثر سطحی، برای استقرار مدیریت دانش مناسب است.
* فرضیه پنجم
ظرفیت مقتضیات فناوری، در سازمان صنایع دریایی-گروه شناورهای اثر سطحی، برای استقرار مدیریت دانش مناسب است.
1-7- قلمرو تحقیق
در این قسمت قلمرو موضوعی، زمانی و مکانی این تحقیق مشخص شده است.
قلمرو موضوعی
از نظر موضوعی، این پژوهش به بررسی مقتضیات مدیریت دانش و اولویت بندی آن ها، بر اساس میزان اهمیت و کاربردشان در مراحل پنج گانه چرخه دانش خواهد پرداخت.

قلمرو مکانی
از نظر مکانی، پژوهش حاضر در صنایع دریایی- گروه شناورهای اثر سطحی استان فارس انجام شده است.
قلمرو زمانی
زمستان 1391 و بهار و تابستان سال1392 زمانی است که این پژوهش به منظور بررسی وضعیت موجود مقتضیات استقرار مدیریت دانش و اولویت بندی آن ها بر اساس میزان اهمیت و کاربردشان در مراحل چرخه دانش صورت پذیرفته است.
1-8- محدودیت های تحقیق
محدودیت های تحقیق آن دسته از عواملی هستند که در مسیرجمع آوری اطلاعات و کسب نتایج مطلوب مانع ایجاد می کند.این محدودیت ها به دو دسته محدودیت های در اختیار محقق و محدودیت های خارج از اختیار محقق تقسیم می شود. در حقیقت محدودیت های در اختیار محقق همان قلمروهای تحیق هستند که در بالا به آن ها اشاره شده است و محدودیت های خارج از اختیار محقق به شرح زیر است:
1- بازه زمانی جهت جمع آوری پرسشنامه 15 روز تعیین گردیده بود که به دلیل عدم حضور تعدادی از پرسنل که در مرخصی یا مأموریت های خارج از سازمان بودند لذا حدود ده روز دیگر، در جمع آوری این پرسشنامه ها تأخیر به وجود آمد.
2- هنگام پاسخ دهی پرسشنامه ها، وضعیت روانی پاسخ دهندگان برای محقق مشخص نبود.

1-9- اصطلاحات و تعاریف عملیاتی
مدیریت دانش
مدیریت دانش فرآیند شناسایی دارایی هوشمند و ایجاد فرهنگ و زیرساخت های اطلاعاتی است که مشارکت و فراگیری را ترغیب می نماید. این فرآیند به دنبال ایجاد یا به دست آوردن سرمایه هوشمند، پرورش و استفاده از تمام آن چیزی است که کارکنان می دانند. این سرمایه در سازمان های دانش محور امروز، زبان مشترکی است که ایده ها، مفاهیم و اطلاعات جدید را به کار گرفته و دانش جمعی را به وجود می آورد که با انتقال آن به محصولات و خدمات جدید، ارزش افزوده ایجاد می کند(متقی،1385).
مقتضیات وجودی سازمان جهت استقرار مدیریت دانش
این مقتضیات در پنج معیار اصلی شامل افراد و فرهنگ سازمان، چارچوب سازمانی، مدیریت تغییر، مدیریت دانش و فناوری قرار می گیرد.
ظرفیت افراد و فرهنگ سازمان
ظرفیت افراد و فرهنگ سازمان شامل چهار زیر معیار است که عبارتند از فرهنگ یادگیری، فرهنگ شایسته محوری، فرهنگ کارتیمی و برداشت کارکنان از میزان حمایت سازمان از آن ها.
ظرفیت چارچوب سازمانی
ظرفیت چارچوب سازمانی شامل هشت زیر معیار است که عبارتند از کانال های ارتباطی درون سازمان، آموزش، نظام برنامه ریزی و مدیریت استراتژیک، نظام ارزیابی و اندازه گیری عملکرد،پاداش و ارتقاء مبنی بر عملکرد، سطح سیستم های مدیریتی فراگیر، بودجه و سطح نظام های عملیاتی.
ظرفیت مدیریت تغییر
ظرفیت مدیریت تغییر شامل سه زیر معیار است که عبارتند از حمایت و تعهد مدیریت، مشارکت کارکنان و کیفیت اطلاع رسانی و انتقال تغییر.
ظرفیت مدیریت دانش
ظرفیت مدیریت دانش شامل دو زیر معیار است که عبارتند از وجود افراد پیشگام و آشنایی و آگاهی کارکنان نسبت به مدیریت دانش.
ظرفیت فناوری
ظرفیت فناوری شامل چهار زیر معیار است که عبارتند از وجود زیرساخت های فناوری مورد نیاز، سواد اطلاعاتی کارکنان، سیستم های اطلاعاتی خاص واحد کاری و استفاده موثر از زیرساخت های فناوری.
چرخه دانش
چرخه دانش،چرخه ای است که ارتباط صحیح را بین عملکردها و فعالیت های سازمان با پایگاه دانش آن برقرار می نماید و سازمان را قادر می سازد عملکردها و فعالیت های خود را با محوریت دانش پیش ببرد(جهانیان و بالی لاشک1389،20).این چرخه شامل پنج مرحله است که عبارتند از یادگیری/شناسایی دانش، کسب/اعتبار دهی دانش، ساختار دهی/سازماندهی دانش، به جریان انداختن دانش(شامل به اشتراک گذاری و انتقال دانش) و به کارگیری و به روز رسانی دانش
فرایند تحلیل سلسله مراتبی(AHP4)
این فرایند گزینه های مختلف را در تصمیم گیری دخالت داده و امکان تحلیل حساسیت روی معیارها و زیر معیارها را دارد. علاوه بر این بر مبنای مقایسه زوجی بنا نهاده شده که قضاوت و محاسبات را تسهیل می کند. همچنین میزان سازگاری و ناسازگاری تصمیم را نشان می دهد که از مزایای ممتاز این تکنیک در تصمیم گیری چندمعیاره می باشد(قدسی پور،1388،68).
ویکور(VIKOR5)
ویکور یکی از روش های توسعه یافته بهینه سازی چندمعیاره سیستم های پیچیده است. این روش برای حل مسائل تصمیم گیری گسسته با معیارهای نا متناسب و متعارض استفاده می شود و مبنای آن برگرفته از روش برنامه ریزی سازشی و توافق جمعی است. این روش روی دسته بندی و انتخاب از یک مجموعه معیارها بر اساس شاخص ها، معیارها را اولویت بندی یا رتبه بندی می کند. در این مدل همواره چند معیار وجود دارد که این معیارها بر اساس چند شاخص به صورت مستقل ارزیابی می شوند و در نهایت معیارها بر اساس ارزش و اهمیتشان رتبه بندی می گردند(اپریکویک، 2007، 516).
فصل دوم:
مروری بر ادبیات تحقیق و پیشینه تحقیق
2-1- مقدمه
در عصر امروز، دانش اساس رقابت است و سازمان ها برای ادامه حیات خود و کسب مزیت رقابتی پایدار باید منابع دانش خود را غنی سازی کنند. این امر مهم و حیاتی عصر حاضر، جزء با پیاده سازی و ارج نهادن به مدیریت دانش محقق نخواهد شد. در چند سال اخیر، سازمان ها و شرکت های مختلف، پیوستن به مدیریت دانش را آغاز کرده اند که ظهور واژگان جدیدی چون مدیریت دانش، مهندسی دانش، دانش کاران و سازمان های دانش مدار، صحتی بر این گفتار ما است. پیتر دراکر با به کارگیری این واژگان، خبر از ایجاد نوع جدیدی از سازمان ها را می دهد که در آن ها به جای قدرت بازو، قدرت ذهن حاکمیت دارد.
مدیریت دانش فرآیند شناسایی دارایی هوشمند و ایجاد فرهنگ و زیرساخت های اطلاعاتی است که مشارکت و فراگیری را ترغیب می نماید. این فرآیند به دنبال ایجاد یا به دست آوردن سرمایه هوشمند، پرورش و استفاده از تمام آن چیزی است که کارکنان می دانند؛ این سرمایه در سازمان های دانش محور امروز، زبان مشترکی است که ایده ها، مفاهیم و اطلاعات جدید را به کار گرفته و دانش جمعی را به وجود می آورد که با انتقال آن به محصولات و خدمات جدید، ارزش افزوده ایجاد می کند(متقی،1385،25).
در فصل اول، کلیات این پژوهش شرح داده شد. در این فصل ادبیات نظری و پیشینه پژوهش مورد بررسی قرار می گیرد. مطالب این فصل، در قالب پنج گام مطرح می گردد.
در گام اول مروری بر تاریخچه، مفاهیم، تعاریف، اصول و کاربرد های مدیریت دانش خواهیم داشت و چرخه دانش مورد استفاده در این تحقیق، به عنوان شاخص اندازه گیری در مرحله اولویت بندی، تعریف و مورد بررسی قرار می گیرد. در گام دوم، بر اساس مطالعات پیشین انجام شده در زمینه مقتضیات، زیرساخت ها و عوامل موفقیت مدیریت دانش، معیارها و زیر معیارهای مورد نیاز جهت سنجش وضعیت موجود مقتضیات سازمان مورد مطالعه، استخراج گردیده است. در گام سوم، تعدادی از مطالعات که به اولویت بندی معیارها و زیر معیارهای مدیریت دانش پرداخته اند، آورده شده است. در گام چهارم، به توضیح و تبیین روش های تصمیم گیری چند معیاره، خصوصاً ویکور که روش انتخابی جهت اولویت بندی زیر معیارها در این تحقیق است می پردازیم و در گام آخر، به جمع بندی مطالب این فصل پرداخته خواهد شد.

2-2- تاریخچه مدیریت دانش
بیان دقیق تاریخچه پیدایش مدیریت دانش امکان پذیر نمی باشد. در حقیقت مدیریت دانش از نخستین سال های زندگی بشر و حتی در عصر شکار نیز وجود داشته است و بشر به جمع آوری و انتقال اطلاعات و دانش مرتبط با موضوع شکار و گسترش درک و شناخت خود از محیط پیرامونشان در زمینه های میزان منابع غذایی و فرصت ها و خطرات موجود در قلمروشان می پرداختند. دانش به منظور تأمین نیازها در دوره های تاریخی پس از آن، از جمله عصر کشاورزی و صنعت به کارگیری گردید. مدیریت دانش مفهومی تازه در تاریخ رشد بشر محسوب نمی شود، این در حالی است که واژه مدیریت دانش در سالهای اخیر عمومیت بیشتری یافته است(مینگ یو،1384،15).
ریشه اصلی مدیریت دانش به انقلاب صنعتی، در قرون هجده و نوزده میلادی و مطرح شدن تفکرات مدیریتی و علم مدیریت انسانی و توانایی های ذهنی که در خود ذخیره دارد، بر می گردد(منوریان،1385،3).
مارشال در سال 1965 ادعا کرد که دانش بخش اعظم سرمایه را تشکیل می دهد. کوهن در سال 1970تأیید کرد که دانش به خودی خود، سرمایه مشترک یک گروه است. در سال 1972هابرمس به این نکته اشاره کرد که دانش نباید به عنوان یک متغیر انتزاعی تلقی شود، بلکه محصولی مبتنی بر اراده است(کاستاس و پساراس1385).
در سال 1979، حسابدار سوئدی به نام کارل اریک سیوبی که بعدها به عنوان یکی از بنیانگذاران علم مدیریت دانش معرفی شد، با پرسشی بزرگ روبرو گردید. وی متوجه شده بود که ترازنامه مالی شرکت او، تنها ارزش دارایی های فیزیکی آن را که شامل چند میز و ماشین تحریر بود نشان می دهد در صورتی که ارزش واقعی سازمان، وابسته به شایستگی کارکنان سازمان و چیزی را که جمع کارمندان سازمان به عنوان یک فکر و مغز جمعی تشکیل می دادند وابسته است. سیوبی این یافته را با نام ((دارایی فکری)) و دارایی نا ملموس ))معرفی کرد و آن را در کنار دارایی های ملموس قرار داد(کاویانی و نیازی،1386،56).
از صاحب نظرانی که در شکل گیری مبانی نظری مدیریت دانش نقش مهمی داشتند که در میان آن ها افراد مشهوری چون پیتر دراکر، پل استراس من و پیتر سنگه در آمریکا دیده می شوند. دراکر و استراس من بر اهمیت فزاینده اطلاعات و دانش آشکار به عنوان منابع مهم سازمانی تأکید کردند و پیتر سنگه بر سازمان های یاد گیرنده به عنوان بعد فرهنگی مدیریت دانش تأکید کردند(شفیع زاده،1386، 44-38).
دهه 1980 شاهد توسعه سیستم ها برای مدیریت دانش از طریق هوش مصنوعی و سیستم های هوشمند بود که مفاهیمی همچون کسب دانش، مهندسی دانش و سیستم های مبتنی بر دانش را مطرح کردند. در سال 1989برای آماده سازی مدیریت دانش بر پایه فناوری کنسرسیومی از سازمان ها در آمریکا کار خود را آغاز نمود تا پیش گامی خود را برای منظور نمودن مدیریت دانش به عنوان سرمایه در سازمان ها اعلان نماید. مقاله های مرتبط با مدیریت دانش ابتدا در نشریاتی همچون ارگانیزیشنال، هاروارد بیزینس و ساینس به چاپ می رسیدند(یاریگر روش،1382،39-37).
مدیریت دانش در اویل دهه 1990به صورت جدی وارد مباحث سازمانی گردید، گرچه بحث و مذاکره در رابطه با دانش خیلی پیش تر آغاز شده بود(الوانی،1388،281).
نوناکودر سال1995کتاب شرکت دانش آفرین را نوشت و برای اولین بار اصطلاح مدیریت دانش را به کار برد. شاید بتوان گفت وسیع ترین کار تحقیقاتی در زمینه مدیریت دانش تا به امروز، در سال1995 توسط نوناکا و تاکیشی در سازمان خلق دانش تحت عنوان ((چگونه شرکت های ژاپنی نوآوری و پویایی را به وجود آوردند؟)) صورت پذیرفته است(عدلی،1387،39).
در جدول 1-2 نخستین تلاش ها در راستای مدیریت دانش آورده شده است.
جدول2-1-نخستین تلاشها در راستای مدیریت دانش(احمدی و صالحی،1390،4)
محقق(طرح کننده)سالرویدادسیوبی/کونراد1986ترازنامه شهودکارل ویگ1986ابداع مفهوم مدیریت دانششرکت ها مشاور مدیریتی بزرگ1989شروع تلاش های درونی برای اداره رسمی دانشارزش واترهاوس1989یکی از نخستین ها برای تکمیل مدیریت دانش در استراتژی تجاری اشنوناکا و تاکوچی(بازبینی تجاری هاروارد)1991یکی از نخستین مقالات منتشر شده در زمینه مدیریت دانشتام استوارت1991اهمیت به سرمایه فکریکارل ویگ(کتاب اساس مدیریت دانش)1993یکی از نخستین کتاب های منتشر شده در مورد مدیریت دانشپیتر دراکر1994منبع دانششبکه ارتباطی دانش مدیریت1994نخستین کنفرانس مدیریت دانششرکت بزرگ مشاوره1994نخستین شرکتی که خدمات دانش مدیریت را به مشتریان پیشنهاد داد.استنفورد پال رومر1995دانش به عنوان منبع بی پایاننوناکا و تاکوچی1995کتاب شرکت دانش آفریندروتی لئونارد بارتون1995کتاب سرچشمه های دانشانواع شرکت ها و مشاغل1996انفجار پر سر و صدای الحاق ها و فعالیت ها
از نظر تاریخی، ما می توانیم سه نسل از مدیریت دانش را از یکدیگر متمایز کنیم. دوره اول که در بین سال های 1990 تا 1995واقع شده است و در طی این نسل بسیاری از اقدامات در جهت ارائه تعاریف مدیریت دانش، بررسی فواید بالقوه مدیریت دانش برای تجارت و طراحی پروژه های تخصصی مدیریت دانش صورت گرفت. نسل دوم مدیریت دانش از سال 1996 آغاز گردید و بسیاری از سازمان های پیشرفته، پست های جدید سازمانی برای مدیریت دانش در نظر گرفتند. این نسل بر این نکته تأکید می کند که مدیریت دانش درباره تغییر نظام مند سازمانی است جایی که شیوه های مدیریتی، نظام های سنجش، ابزارها و مدیریت محتوا نیاز به گسترش مشترک دارند و اکنون ما در نسل سوم مدیریت دانش به سر می بریم، نسلی که در آن مدیریت دانش با الگو ها و روش های جدید می خواهد که خود را با فلسفه وجودی سازمان، استراتژی، اهداف، شیوه ها و نظام های سازمانی یکپارچه کند و به محرکی برای کار روزانه کارکنان تبدیل شود. این نسل بر پیوند میان دانستن و عمل تأکید می کند. سابقه پیاده سازی مدیریت دانش در سازمان های ایرانی به حدود سال1384 بازمی گردد، البته تا پیش از این تاریخ هم، برخی تجربیات مرتبط با فرآیندهای مدیریت دانش در برخی از سازمان ها و عمدتاً تحت نظر واحدهای منابع انسانی و تحقیقات صورت پذیرفته بود که به دلیل عدم هدفمندی مشخص و مبتنی بودن بر یک برداشت کلی از مفاهیم مدیریت دانش عملاً نتوانستند که موفقیت چشم گیری کسب کنند و توجه چندانی را به خود جلب نکردند. اما سال 1384شاهد ظهور سازمان هایی بود که به دنبال راهکارهایی برای استخراج دانش خبرگان خود در وهله اول و سپس تسهیم دانش های سازمانی میان کلیه اعضای سازمان بودند(قلیچ لی،1388،23).
2-3-مفاهیم مدیریت دانش
پیش از آن که وارد بحث مدیریت دانش شویم لازم است که به تبیین داده، اطلاعات، دانش و سلسله مراتب دانش که همان گذر از داده به اطلاعات و سپس به دانش را نشان می دهد بپردازیم(حق نظر،1388).شکل 1-2 نشان دهنده وضعیت این مفاهیم است.
شکل2-1- روابط داده، دانش و اطلاعات(احمدی و صالحی،1390،13)
داده
داده ها که اولین سطح مدیریت دانش را تشکیل می دهند عبارتند از ارقام، اعداد، نمودارها و نظایر این ها که به خودی خود تولید معنی نمی کنند. در واقع می توان گفت که داده ها رشته واقعیت های عینی و مجرد در مورد رویدادها هستند(ابطحی و صلواتی،5،1385).
ردمن معتقد است که داده ها عناصر اصلی اطلاعات هستند(ردمن،1381،83). داده یک واقعیت از یک موقعیت و یا یک مورد از یک زمینه خاص، بدون ارتباط با دیگر چیزهاست. داده ها حداقل متن را دارند و به تنهایی مفهوم موضوع بزرگتری را القاء نمی کنند تا زمانی که مورد پردازش واقع شوند(نوروزیان،1384،24).
اطلاعات
دومین سطح مدیریت دانش را اطلاعات تشکیل می دهد. اطلاعات مجموعه ای از داده ها هستند که در ذهن دریافت کننده آن ها ایجاد معنی می کنند(سرلک و فراتی،9،1387).
بنا به گفته استونیر، داده یک سری از واقعیتها و مشاهدات غیر مرتبط است. این دادهها ممکن است با تحلیل، ارجاع متقابل، گزینش، جورکردن، خلاصهسازی یا سازمان دادن تبدیل به اطلاعات شوند. الگوهای اطلاعات هم به نوبه خود میتوانند به یک بدنه منسجم از دانش تبدیل شوند. دانش از یک بدنه سازمان یافته از اطلاعات تشکیل شده است(زینس،2007،482).
اطلاعات زمانی ارزش پیدا می کند که برای یک بعد خاص، یک فرد خاص، یک هدف خاص و در زمان خاص گردآوری و آماده شود، لذا اطلاعاتی که برای یک مدیر جنبه اطلاعاتی دارد، برای مدیر دیگر ممکن است اصلاً ارزشی نداشته باشد(اخوان عاملی،1375،40). اطلاعات داده های ترکیبی و مرتبط، همراه با زمینه و تفسیر آن است. ارتباط داده ها ممکن است بیان کننده اطلاعات نباشد، ممکن است صرف ارتباط داده ها، اطلاعات منجر نگردد مگر اینکه موجب درک مفهوم آن ها باشد. اطلاعات در حقیقت داده های خلاصه شده را دربر می گیرد که گروه بندی، ذخیره، پالایش، سازماندهی و پالایش شده اند تا بتوانند زمینه را روشن سازد. اطلاعات معمولاً به شکل اعداد و ارقام، کلمات و گزاره های انباشته شده را به خود می گیرد و اعداد و گزاره ها را به صورت خلاصه شده ارائه می کند. این اطلاعات می توانند جهت تصمیم گیری در اختیار مدیران قرار گیرد(نوروزیان،1384،25).
دانش
دانش را به سادگی نمی توان تعریف کرد و رابطه اش با اطلاعات بسیار پیچیده است. برخی معتقدند دانش پیوندی است که افراد بین اطلاعات و کاربردهای نیروی بالقوه آن می سازند، در ضمن دانش به عمل، نزدیکتر از اطلاعات و داده هاست. اندیشمندان مختلف، از دیدگاه های متفاوتی دانش را تعریف کرده اند. برخی دانش را مبنای کارکرد آن تعریف کرده و برخی دیگر آن را با توجه به چگونگی شکل گیری تعریف کرده اند. کارل اسویبی، یکی از مشاوران عمده مدیریت دانش، این اندیشمندان را تقسیم بندی کرده است(رادینگ،1383،16) :


پاسخ دهید